Εξαρχικό Μοναστήρι της Παναγίας Θεοτόκου της Κρυπτοφέρρης - Βασιλειανοί Μοναχοί

Corso del Popolo, 128 - 00046 Grottaferrata (RM) - Tel. 0039-06.945.93.09 - Fax +039-06.945.67.34

Italiano English Français Deutsch Português Русский
 

  Ιστοσελίδα Γένεση και ιστορία Λειτουργία και Ιεροτελεστίες Τέχνη και κουλτούρα Εκδοτικός Οίκος  
 
    ΓΈΝΕΣΗ ΚΙ ΙΣΤΟΡΊΑ -> Ο Όσιος Νείλος, Ιδρυτής της Ιεράς Μονής Κρυπτοφέρρης  
 

Εισαγωγή

Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας

Όσιο Νείλος, Ιδρυτής

Όσιος Βαρθολομαίος, Συνιδρυτής

Χάρτης της Ιστοσελίδας

Valid XHTML 1.1

Valid CSS

Ο Όσιος Νείλος, ΙδρυτήςΗ ιστορία του Οσίου Νείλου είναι γνωστή κυρίως από τον«Βίο», ένα κείμενο στα ελληνικά που γράφτηκε στην Κρυπτοφέρρη λίγο μετά το θάνατο του Οσίου. Η βιογραφία αυτή αποδιδόμενη στον Βαρθολομαίο τον Νέο, τον πολυαγαπημένο μαθητή του Όσίου, είναι έργο εξαιρετικής ποιότητας τόσο για τον πλούτο και την αξιοπιστία των ιστορικών πληροφοριών που εμπεριέχει, όσο και για γλώσσα και τη συντακτική δομή του έτσι ώστε να θεωρείται ένα αριστούργημα της βυζαντινής αγιογραφίας. Προοριζόμενο για ανάγνωση και διαλογισμό στα μοναστήρια, το κείμενο αυτό μας μεταδίδει ένα σπουδαίο πνευματικό μήνυμα σκιαγραφόντας μέσα από τη μορφή του Οσίου Νείλου ένα λαμπρό πρότυπο μοναχικής ζωής, χαρακτηριζόμενο από αυστηρό ασκητισμό και άκαμπτη ηθική σύμφωνα με το παράδειγμα των Αγίων Πατέρων της Ερήμου.

Ο Όσιος, το κατά κόσμον όνομα του οποίου ήτανΝικόλαος – όταν έγινε μοναχός έλαβε το όνομα Νείλος -, γεννήθηκε γύρω στο 910 στο Ροσσάνο, μια σπουδαία τότε πόλη της Καλαβρίας η οποία από τέσσερις περίπου αιώνες πριν ήταν επαρχία («θέμα») της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Στην περιοχή αυτή είχε επιβληθεί η κοινωνική, πολιτική και θρησκευτική οργάνωση του Βυζαντίου και επομένως ήταν διαδεδομένα τα ελληνικά ως επίσημη γλώσσα της Αυτοκρατορίας.

Ο Νικόλαος, δεύτερο παιδί μιας αρχοντικής και πλούσιας οικογένειας, μαθήτευσε στο σχολείο του Καθεδρικού Ναού του Ροσσάνο, από όπου και έλαβε μια στέρεη κοσμική και θρησκευτική μόρφωση.

Από πολύ μικρός άρχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην Εκκλησία και αργότερα διετέλεσε Αναγνώστης και Ψάλτης. Πολύ νωρίς ο Νικόλαος νυμφεύθηκε μια ωραία νέα ταπεινής προέλευσης με την οποία απέκτησε μια κόρη. Αλλά σε ηλικία 30 χρονών, αφού προσβλήθηκε από δυνατό πυρετό ο οποίος του προκάλεσε μια έντονη εσωτερική ταραχή, ο Νικόλαος αποφάσισε να ασπασθεί τη μοναχική ζωή καταφεύγοντας σε μια περιοχή της ενδοχώρας, ανάμεσα στην Καλαβρία και τη Βασιλικάτα, που ονομαζόταν «Μερκούριον» και όπου μέσα σε ερημητήρια και μικρά κοινόβια ζούσαν πολλοί ιταλο-βυζαντινοί μοναχοί. Εδώ διαμόρφωσε τη μοναστική του προσωπικότητα κάτω από την πνευματική καθοδήγηση μεγάλων ασκητών, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Όσιος Φαντίνος ο Νέος. Αναζητώντας μια όλο και πιο έντονη πνευματική ζωή, έζησε ως ερημίτης σε μια σπηλιά για δέκα περίπου χρόνια, επιδιδόμενος στον ασκητισμό της νηστείας, της αγρυπνίας, της προσευχής και της μελέτης. Η φήμη των αρετών του Οσίου αναχωρητού προσείλκυσε τους πρώτους μαθητές, οι οποίοι μπήκαν κάτω από την πνευματική του καθοδήγηση. Ο Όσιος Νείλος, έμπειρος και εμπνευσμένος καλλιγράφος, αφιέρωνε ορισμένες ώρες της ημέρας στη σύνταξη και στην μεταγραφή θρησκευτικών κειμένων, μια δραστηριότητα που άσκησε σε όλη του τη ζωή και που επιπλέον την δίδαξε με μεγάλη φροντίδα στους μαθητές του. Γύρω στο 953 ο Όσιος για να ξεφύγει από τις επιδρομές των Σαρακηνών πειρατών αναγκάσθηκε να αφήσει το «Μερκούριον» και ακολουθούμενος από τους μοναχούς του κατέφυγε σε ένα εγκαταλειμμένο ερημητήριο αφιερωμένο στον Άγιο Αδριανό Μάρτυρα (σήμερα το χωριό Άγιος Δημήτριος της Κορώνης), που βρισκόταν μέσα σε μια έκταση ιδιοκτησίας του. Εκεί έμεινε περίπου 25 χρόνια. Ο «Βίος» αναφέρει ότι κατ’ αυτήν την χρονική περίοδο, ο Νείλος χάρη στις γνώσεις και τη σοφία του ήταν περιζήτητος από αξιωματούχους και άλλες σπουδαίες προσωπικότητες, που του ζητούσαν συμβουλές και μεσολαβητικές παρεμβάσεις. Χάρη στη δική του παρέμβαση η πόλη του Ροσσάνο που είχε επαναστατήσει κατά του βυζαντινού διοικητή γλίτωσε από τα αντίποινα του αυτοκράτορα. Μέσα στο νέο του μοναστήρι ο Όσιος επέβαλε στους μαθητές του αυστηρούς κανονισμούς βασισμένους στην ταπεινοφροσύνη, την αγάπη, την υπακοή και την αποστασιοποίηση από τα επίγεια αγαθά, όπως φαίνεται και από το παρακάτω περιστατικό: στο όνομα μιας μεγαλύτερης πενίας και απελευθέρωσης από τα υλικά αγαθά, ο Νείλος έδωσε εντολή στους μοναχούς να καταστρέψουν ένα μέρος από το πολύ εύφορο αμπέλι του Μοναστηριού. Σύμφωνα με τον βιογράφο, ο απόηχος αυτού του γεγονότος έφθασε μέχρι το ξακουστό μοναστικό κέντρο του Αγίου Όρους, στην Ελλάδα. Επειδή όμως οι επιθέσεις των Σαρακηνών πειρατών ήταν όλο και περισσότερο συχνές και καταστρεπτικές, η μοναστική κοινότητα του Νείλου αποφάσισε να εγκαταλείψει οριστικά την Καλαβρία και να κατευθυνθεί προς τα βόρεια, προς τις λατινικές περιοχές, όπου ο Ηγούμενος της μονής των Βενεδικτίνων του Μοντεκασίνο, Αλίγκερνος, εμπιστεύθηκε στους εξόριστους μοναχούς το μικρό μοναστήρι του Βαλλελούτσιο (το σημερινό Βαλλελούτσε) πολύ κοντά στο δικό του. Εδώ ο ιταλο-βυζαντινός μοναχός Νείλος και οι μαθητές του έμειναν για 14 περίπου χρόνια, ζώντας αρμονικά και σε πνευματική κοινωνία με τους λατίνους μοναχούς του Οσίου Βενεδίκτου, ανεξάρτητα από τις διαφορές του λειτουργικού τυπικού και των εθίμων τους. Σχετικά με το θέμα αυτό ο «Βίος» αναφέρει την τέλεση επίσημης ιεροτελεστίας σε βυζαντινό λειτουργικό τύπο, που έγινε με την ευκαιρία της εορτής του Οσίου Βενεδίκτου στον μοναστηριακό ναό του Μοντεκασίνο και κατά την οποία ψάλθηκαν στα ελληνικά ύμνοι τους οποίους είχε συνθέσει ο ίδιος ο Όσιος Νείλος. Μετά τον θάνατο του ευλαβικού Ηγουμένου Αλίγκερνο, ο διάδοχός τουΜανσόνε εισήγαγε στο μοναστήρι τουΜοντεκασίνο κοσμικά και χαλαρά ήθη. Ο Νείλος ανησυχώντας μήπως και οι μοναχοί του υποστούν την επίδραση τους εγκατέλειψε μαζί τους το Βαλλελούτσε (γύρω στο 995) και εγκαταστάθηκε στο Σέρπερι κοντά στην Γκαέτα, τόπο απομονωμένο και αφιλόξενο. Ωστόσο, κατά την περίοδο αυτή δεν έλειψαν οι επαφές με τους ισχυρούς της εποχής, λαϊκούς και εκκλησιαστικούς. Πραγματικά, παρ’ όλη την προχωρημένη ηλικία του, ο Όσιος παρακινούμενος από πνεύμα αγάπης πήγε στη Ρώμη για να μεσολαβήσει στον αυτοκράτορα Όθωνα Γ΄ και στον πάπα Γρηγόριο Ε΄ υπέρ του συμπολίτη του Ιωάννη Φιλαγάθου, ο οποίος, αφού εκλέχθηκε πάπας από μια φατρία εχθρική προς τον αυτοκράτορα, είχε φυλακισθεί ως αντιπάπας. Ο Όσιος Νείλος έγινε δεκτός με μεγάλες τιμές, αλλά το αίτημά του τελικά δεν εισακούσθηκε, ο δε Φιλάγαθος βασανίσθηκε φρικτά στη φυλακή. Λίγο μετά το έτος 1000, ο Όθων Γ΄ επιστρέφοντας από ταξίδι μετανοίας στο προσκυνητάριο του Αγίου Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Γκάργκανο, θέλησε να μεταβεί στο Σέρπερι και να αποτίσει φόρο τιμής στον Όσιο. Ο νεαρός αυτο κράτορας προσέφερε στον γέροντα μοναχό δώρα και αξιώματα, αλλά αυτός τα αρνήθηκε όλα. Βάζοντας το χέρι του στο στήθος του μονάρχη τον απέπεμψε λέγοντας: «Δεν ζητώ από τη Μεγαλειότητά σου παρά μόνο ένα πράγμα. Φρόντισε να σώσεις την ψυχή σου». Λίγο καιρό αργότερα ο Όθων πέθανε σε ηλικία μόλις είκοσι δύο ετών. Τελικά ο γέροντας ασκητής, διανύοντας ήδη στο 94. έτος της ηλικίας του και για να αποφύγει τις τιμές που η φήμη του συνέχιζε να του προσπορίζει, για μιαν ακόμη φορά αποφάσισε να αναχωρήσει – τώρα προς την κατεύθυνση της Ρώμης - , με σκοπό να βρει ένα τόπο «όπου να συναθροίσει τους αδελφούς του και τα διασκορπισμένα παιδιά του». Αλλά φθάνοντας σε περιοχή κοντά στο Τούσκολο και συνειδητοποιώντας ότι έφτανε στο τέλος της ζωής του, σταμάτησε στο ιταλο-βυζαντινό κοινόβιο της Αγίας Αγάθης. Εδώ δέχθηκε την επίσκεψη του ισχυρού φεουδάρχη της περιοχής Γρηγορίου Α΄ κόμη του Τούσκολο, ο οποίος του πρόσφερε γη για να οικοδομήσει ένα Μοναστήρι. Ο Νείλος αποδέχθηκε τη δωρεά και έτσι η κοινότητά του εγκαταστάθηκε ανάμεσα στα ερείπια αρχαίων ρωμαϊκών οικοδομημάτων, τον τόπο που βρίσκεται σήμερα το Μοναστήρι της Κρυπτοφέρρης. Μερικούς μήνες αργότερα, το δειλινό της 26ης Σεπτεμβρίου 1004, ο Όσιος άφησε την τελευταία του πνοή στη Μονή της Αγίας Αγάθης: «με τον ήλιο έδυσε και ο Ήλιος». Το σκήνωμά του μεταφέρθηκε με όλες τις τιμές εκεί όπου γεννήθηκε το νέο μοναστήρι και σύμφωνα με τις τελευταίες του επιθυμίες ενταφιάστηκε στη γυμνή γη μέσα σε ένα ταπεινό τάφο.

 
 

© 2001-2017 Τάγμα των Βασιλειανών Μοναχών της Ιταλίας - Με την επιφύλαξη όλων των δικαιωμάτων - Credits